(PART 1) Isang taon na ang nakalipas nang mamatay ang biyenan kong si Donya Esmeralda sa isang malagim na sunog sa kanyang resthouse. Dahil walang natirang bangkay kundi mga buto, nakuha agad ng asawa kong si Carlos ang 100-Milyong pisong life insurance nito. Mula noon, naging malungkot si Carlos. Gabi-gabi, nagmamaneho siya papunta sa sementeryo para daw bisitahin ang mausoleum (malaking puntod) ng kanyang ina at umiyak.
Naawa ako sa asawa ko. Bilang isang CEO ng malaking kumpanya na laging abala sa trabaho, inintindi ko siya. Ngunit nitong mga nakaraang buwan, napansin kong unti-unting nawawala ang malalaking pondo ng kumpanya ko. Kapag tinatanong ko si Carlos (na aking Vice President), sinasabi niyang nalulugi lang daw kami sa investments.
Isang gabi, na-curious ako. Palihim kong sinundan ang sasakyan ni Carlos papunta sa madilim na sementeryo. Nakita ko siyang pumasok sa malaking mausoleum ng kanyang ina. Ngunit ang nakapagtataka, may bitbit siyang mga paper bags mula sa mga mamahaling restaurant at mga designer boutiques! Para saan ‘yun? Iniaalay niya sa patay?
Naghintay ako ng ilang minuto bago ako lumapit nang tahimik. Nakasara ang pinto ng mausoleum. Nang idikit ko ang tainga ko sa malamig na pader nito… wala akong narinig na iyak. Ang narinig ko ay malalakas na tawanan at tugtog ng karaoke!
Nanginginig ang mga kamay ko. Dahan-dahan kong pinihit ang doorknob. Hindi ito nakakandado. Pagbukas ko ng pinto, bumulaga sa akin ang isang hagdan pababa sa ilalim ng lupa. Sumilip ako. Ang akala kong malamig at madilim na puntod ay may isang napakagarang underground luxury suite! May aircon, malaking TV, refrigerator, at mamahaling mga kasangkapan!
Ngunit ang mas nakakapangilabot ay ang mga taong nasa loob.
Nakaupo sa isang mamahaling sofa ang asawa kong si Carlos. Nakakandong sa kanya ang personal secretary kong si Valerie, naghahalikan at umiinom ng wine. At ang babaeng kumakanta sa karaoke habang suot ang mga mamahaling alahas ko? Walang iba kundi ang “patay” na biyenan kong si Donya Esmeralda! Buhay na buhay siya at walang kahit isang galos!
“Ang galing mo talagang umarte sa harap ng tanga mong asawa, Carlos!” natatawang sabi ni Donya Esmeralda habang kumakain ng steak. “Isang taon na akong patay sa papel! Nakuha na natin ang 100-Milyong life insurance ko nang walang kahirap-hirap para mabayaran ang mga utang ko sa casino!”
“Kunting tiis na lang, Mama, Valerie,” nakangising sagot ng asawa ko habang hinahalikan ang kabit niyang secretary ko. “Unti-unti ko nang naililipat ang pera ng kumpanya ni Clara sa offshore accounts natin. Sa susunod na buwan, tuluyan na siyang mababangkarote. Iiwan ko na siya, at pwede na tayong lumipad patungong Europe para magpakasaya sa bilyones niya!”
(PART 2) Gumuho ang buong mundo ko. Ang lalaking pinakasalan ko, ang pinagkakatiwalaan kong secretary, at ang biyenan kong akala ko’y namatay sa sunog—lahat sila ay mga demonyong naglalaro sa likod ko! Fnine-fake nila ang kamatayan nito para makakuha ng pera mula sa insurance at ginawa pang marangyang taguan ang sementeryo!
Kumukulo ang dugo ko, pero pinigilan kong sumugod. Kinuha ko ang cellphone ko at palihim na vinideo ang lahat mula sa siwang ng hagdan. Nang makakuha ako ng sapat na ebidensya at narinig kong aakyat na sila, tahimik akong lumabas. Mabilis kong isinara ang mabigat na bakal na pinto ng mausoleum mula sa labas. Gamit ang isang malaking kadena at padlock na nakita ko sa kagamitan ng sepulturero sa gilid, ikinandado ko sila sa loob!
Walang signal sa underground vault nila, at soundproof ang pader. Makukulong sila doon kasama ang mga kasalanan nila.
Kinabukasan ng umaga, nagpatawag ako ng isang malaking Press Conference sa harap mismo ng sementeryo! Inimbitahan ko ang mga media, ang hepe ng NBI, ang mga kinatawan ng Life Insurance Company, at ang Board of Directors ng kumpanya ko.
Naguguluhan ang lahat kung bakit sa sementeryo ang presscon.
“Mga kaibigan,” malamig kong anunsyo sa harap ng mga kumikislap na camera. “Nandito tayo para saksihan ang isang himala. Isang taon na ang nakalipas nang ilibing natin si Donya Esmeralda. Ngunit kagabi, nagpakita siya sa panaginip ko… sinabi niyang buhay siya at nagtatago sa ilalim ng puntod na ito kasama ang asawa ko at ang secretary ko.”
Nagtawanan ang ilang reporters. “Madam Clara, nababaliw na po ba kayo?”
Ngumisi ako. Sumenyas ako sa mga tauhan ko na sirain ang kadenang inilagay ko kagabi at buksan ang pinto ng mausoleum.
Bumukas ang mabigat na pinto. Biglang umalingawngaw ang boses ng tatlong tao na sumisigaw at nagmamakaawa mula sa ilalim ng lupa, dahil buong gabi silang na-trap doon nang walang hangin, pagkain, at kuryente!
Pumasok ang mga NBI at media. At sa harap ng live broadcast sa buong Pilipinas, kinaladkad nila palabas mula sa ilalim ng puntod sina Carlos, Valerie, at ang “patay” na si Donya Esmeralda! Gusgusin sila, pawis na pawis, at umiiyak sa matinding takot at kahihiyan!
Nanlaki ang mga mata ng mga taga-Insurance Company. “Donya Esmeralda?! Buhay kayo?!”
Nalaglag ang panga ni Carlos nang makita ang libu-libong camera, ang mga pulis, at ako. “C-Clara?! A-Anong nangyayari?!”
Tinitigan ko siya nang may matinding pandidiri. Itinaas ko ang tablet ko at ini-play sa harap ng media ang video nila kagabi habang nagkakatuwaan at inaamin ang pagnanakaw nila sa pera ko at sa insurance!
“HINDI! Peke ‘yan! Maniwala kayo sa akin!” nagwawalang tili ni Donya Esmeralda habang pilit na tinatakpan ang mukha niya mula sa mga camera.
“Kakasuhan namin kayo ng matinding Insurance Fraud, Grand Estafa, at Adultery!” matigas na sigaw ng hepe ng NBI. Pinusasan agad ang tatlo sa mismong ibabaw ng puntod.
“Clara! Asawa mo ako! Patawarin mo na ako! Si Mama ang nagplano ng lahat ng ito para makatakas sa utang niya sa casino!” umiiyak na gumapang si Carlos palapit sa akin, idinidiin ang sariling ina para makaligtas.
“Anong ako?! Ikaw ang kumuha ng pera sa asawa mo para ipambili ng alahas sa kabit mong secretary, hayop ka!” bulyaw ni Donya Esmeralda, sinisipa ang sariling anak habang nakaposas.
Tinalikuran ko sila habang kinakaladkad sila papasok sa police car ng mga awtoridad.
“Gustong-gusto ninyong tumira sa sementeryo ‘di ba?” malamig kong huling salita sa kanila. “Huwag kayong mag-alala. Sisiguraduhin kong sa pinakamadilim na selda kayo mabubulok. At kapag namatay kayo doon, wala nang mamahaling mausoleum na maghihintay sa inyo… kundi isang murang kabaong.”
Napatunayan nila na ang pinakamalaking pagkakamali ng mga manloloko ay ang magtago sa lugar ng mga patay, dahil ang katotohanan ay palaging mabubuhay para singilin sila.